Haber: Mehmet OFLAZ
(ANKARA) – Hatay‘da 6 Åžubat depremlerinde yıkılan Hatay EÄŸitim ve AraÅŸtırma Hastanesi Ek Hizmet Binası’nda yakınlarını kaybedenlerin idare mahkemesinde açtığı davada dikkati çeken geliÅŸme yaÅŸandı. Dosyaya giren bilirkiÅŸi raporunda, SaÄŸlık Bakanlığı’nın yüzde 95, Afet ve Acil Durum Yönetimi BaÅŸkanlığı’nın ise yüzde 5 kusurlu olduÄŸu belirtildi.
Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat 2023 depremlerinde yakınlarını kaybedenlerin adalet arayışı sürüyor.
Hatay EÄŸitim ve AraÅŸtırma Hastanesi Ek Hizmet Binası’nda anne ve babasını kaybeden bir yurttaÅŸ, hastanenin yıkımında sorumluluÄŸu bulunan kamu kurumları hakkında Hatay 2. Ä°dare Mahkemesi’nde dava açtı.
Davada, 2 inÅŸaat yüksek mühendisi, 1 jeoloji yüksek mühendisi, 1 yüksek ÅŸehir plancısı ve 1 yüksek mimar tarafından hazırlanan rapor dosyaya sunuldu. Raporda, SaÄŸlık Bakanlığı’na yüzde 95, Afad‘a ise yüzde 5 kusur atfı yapıldı.
“OLASI DEPREMDE GÖÇME RÄ°SKÄ° BÄ°LÄ°NÄ°YORDU”
Raporda, SaÄŸlık Bakanlığı’na iliÅŸkin yapılan deÄŸerlendirmede, ÅŸu ifadelere yer verildi:
“Dava konusu yapının kamu hastanesi olarak kullanıldığı dikkate alındığında, yapının güvenli ÅŸekilde hizmet vermesinin saÄŸlanması, bakım-onarım süreçlerinin yürütülmesi, gerekli teknik incelemelerin yaptırılması ve bu incelemeler sonucunda ortaya çıkan risklere göre idari ve teknik tedbirlerin alınması, ilgili saÄŸlık idaresinin görev ve sorumluluk alanında bulunmaktadır.”
Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgeler ile teknik raporlar birlikte değerlendirildiğinde, dava konusu yapının deprem güvenliği bakımından yetersiz olduğu, hastane yapıları için gerekli performans düzeyini sağlamadığı, olası deprem etkisi altında göçme bölgesinde kaldığı ve yapıda güçlendirme yapılması ya da güçlendirme maliyetleri dikkate alınarak yıkılıp yeniden yapılması gerektiği hususlarının deprem tarihinden önce açıkça ortaya konulduğu anlaşılmaktadır. Bu tespitler karşısında, yapının mevcut haliyle kamu hastanesi olarak kullanılmaya devam edilip edilmeyeceğinin değerlendirilmesi, gerekli görülmesi halinde güçlendirme, tahliye, kullanımın sınırlandırılması, yenileme, kullanım dışı bırakma veya yıkım süreçlerinin başlatılması ilgili sağlık idaresinin sorumluluğundadır.
“BÄ°LÄ°NEN RÄ°SK KARÅžISINDA DÃœZELTÄ°CÄ° Ä°ÅžLEMLER YERÄ°NE GETÄ°RÄ°LMEDÄ°”
Hastane yapıları, afet anında ve sonrasında da hizmet vermesi beklenen, içerisinde sürekli olarak hasta, sağlık personeli, idari personel, refakatçi ve vatandaş bulunan kritik kamu yapılarıdır. Bu nedenle, bu tür yapılarda deprem güvenliği yönünden tespit edilen yetersizliklerin olağan yapılara göre daha öncelikli, ivedi ve hassas şekilde ele alınması gerekmektedir. Dava konusu yapının hastane yapıları için aranan performans seviyesini sağlamadığı ve göçme riski taşıdığı teknik raporlarla ortaya konulmasına rağmen, kamu hizmetinde kullanılmaya devam edilmesi, öngörülebilir ve bilinen risk karşısında gerekli önleyici ve düzeltici işlemlerin yeterli etkinlikte yerine getirilmediğini göstermektedir.
Bu kapsamda, dava konusu yapının deprem güvenliÄŸi yönünden yetersiz olduÄŸu, hastane yapıları için gerekli performans düzeyini saÄŸlamadığı ve olası deprem etkisi altında göçme riski taşıdığı hususlarının deprem tarihinden önce bilinir hale gelmesine raÄŸmen, yapının kamu hastanesi olarak kullanılmaya devam edilmesi nedeniyle, yapının kullanımından, bakımonarımından, güçlendirme, yenileme veya kullanım dışı bırakma süreçlerinin yürütülmesinden sorumlu saÄŸlık idaresinin asli ve belirleyici kusurunun bulunduÄŸu kanaatine varılmıştır. Buna baÄŸlı olarak SaÄŸlık Bakanlığı’nın kusur oranının yüzde 95 olduÄŸu deÄŸerlendirilmiÅŸtir.”
“KRÄ°TÄ°K KAMU YAPILARININ RÄ°SK TAKÄ°BÄ°NDE YETERSÄ°Z”
BilirkiÅŸi raporunda, Afet ve Acil Durum Yönetimi BaÅŸkanlığı’na ( Afad ) iliÅŸkin de kusur deÄŸerlendirmesi yapıldı. Afad‘ın görev alanının, yalnızca afet sonrası müdahale ile sınırlı olmadığı, afet öncesi risk azaltma, il düzeyinde afet risklerinin belirlenmesi, kritik kamu yapılarının afetlere hazırlığı ve kurumlar arası koordinasyonun saÄŸlanması süreçlerini de kapsadığı vurgulandı.
Raporda, ÅŸunlar kaydedildi:
“Hatay ili için hazırlanan Ä°l Afet Risk Azaltma Planı kapsamında deprem tehlikesine iliÅŸkin genel deÄŸerlendirmeler yapılmış olmakla birlikte, dava konusu olay bakımından kritik kamu yapılarının deprem risklerinin yapı bazında veya yeterli somutlukta ele alındığını, riskli yapı stoÄŸunun belirlenmesine yönelik etkin bir koordinasyon mekanizması kurulduÄŸunu ya da ilgili kurumlar nezdinde somut takip süreçlerinin iÅŸletildiÄŸini gösteren yeterli veriye ulaşılamamıştır. Nitekim mevcut deÄŸerlendirmelerde, Hatay Ä°RAP raporunda senaryo ve risk analizlerinin genel düzeyde kaldığı, etkilenecek bölgeler ve kurum bazlı önleyici faaliyetler yönünden yeterli somutlaÅŸtırma yapılmadığı belirtilmiÅŸtir.”
Bu kapsamda AFAD yönünden deÄŸerlendirilebilecek sorumluluk, dava konusu yapının doÄŸrudan güçlendirilmemesi, tahliye edilmemesi veya yıkılmaması ÅŸeklinde deÄŸil; afet risklerinin azaltılması, kritik kamu yapılarının risklerinin belirlenmesi, il düzeyinde risk azaltma planlarının somut ve uygulanabilir hale getirilmesi ve ilgili kurumlar arasında etkin koordinasyonun saÄŸlanması hususlarında görevini yeterinde yerine getirmediÄŸi bu baÄŸlamda kusurlu olduÄŸu kanaatine varılmıştır. Buna baÄŸlı olarak Afet ve Acil Durum Yönetimi BaÅŸkanlığı’nın kusur oranının yüzde 5
olduÄŸu deÄŸerlendirilmiÅŸtir.”
